Çoruh Vadisi Türk edebiyatına bir çok ünlü aşık yetiştirmiştir. Ozanlık geleneği Orta Asya’dan Anadolu’ya yayıldığı için Artvin’in mahalli dillerinin konuşulduğu ilçelerinden çıkmamıştır.

Yusufeli, Şavşat, Ardanuç ve Artvin merkez ve Yukarı Maden Hod Köyünden çok aşık çıkmıştır. Ardanuç Soğanlı (Cuğo) Köyünde bir ocaktan yedi aşık çıkmıştır.

Aşık Efkari, Türk edebiyatının tanınmış şahsiyetlerinden olup okul kitaplarında adı geçmektedir. Ardanuç’un Yolüstü (Basa) Köyünde dünyaya gelen Aşık Efkari’nin hayatı hakkında kıs bilgi vermek gerekirse:

Efkari, 1900 yılında dünyaya gelmiş. Eğitimine köy medresesinde başlamış. Daha sonra İskender Paşa Medresesine devam etmiş. Askerlikten sonra dava vekilliği yapmıştır.

Kasımoğlu Pınarı başında uyurken bade içip aşık olmuştur. Türkiye’nin tüm illerini, Avrupa’nın pek çok yerini gezip görmüştür.

1966 yılında Konya Aşıklar Bayramında birincilik ödülünü kazanmıştır. 1980 yılında Bursa’da ebedi aleme göçetmiştir.

Aşık Dervişan, Efkari’nin son yıllardaki bir ziyaretini şöyle anlatmaktadır:

“Kozlu’da oğlunun yanında kalıyordu. Güçsüz bir şekilde yatıyordu. Gelininden Mevlevi kıyafetlerini istedi. O yaşlı adam onları giyince öylesine cana gelip döndü ki şaşırdım. Böyle bir adamın adına Ardanuç’ta düzenlenen şenlikte aşırı derecede içki tüketilmesine üzülmekteyim.”

Bu şenliklerde bilim adamları çağrılıp, sempozyum yapılıp kitap haline getirilmelidir. Efkari’nin adına yakışır faaliyetler düzenlenmelidir.

Efkari’nin şiirleri arasında yer alan “Bitlis” adlı şiiri şöyle:

BİTLİS

O rahmetli eller yapmış

Minare camisi başka

Bitlis İli kazalardan

Eski harabesi başka.

Hatuniye Medresesi

Şeref Han’ın var türbesi

Saymakla bitmez köprüsü

İnsanların hası başka.

Melik, Eşref, Halife Ömer

İyaz gibi balabanlar

Hele de Dilmaçoğullar

Emir Mehmet sesi başka.

Efkari der bu eyalet

Hem kurmuş beylikler devlet

Bitmez efsaneler Ahlat

Söylenir hepsi başka.

Aşık Efkari’nin bir başka şiiri

SİVAS

Aşıklar yatağı mertler otağı

Atatürk ilk meclisi burada kurdu

Bütün yeşil giymiş dağ ile bağı

Cumhuriyet temel burada kurdu.

Burada yapıldı o büyük kongre

Uğurla sayıldı o zaman bura

Medeni caddeler benziyor nura

Bu vatana hizmet burada vardı.

Efkari anlatır Sivas İlini

Koklamalı goncasını gülünü

Sivas kurtarmıştır Anadolu’yu

Büyük kongreye yol burada vardı.

BİR ŞİİR DE                AHLAT’TAN

      BİR DİLEK TUT HAYATTAN

Bir dilek tut hayattan

Hiçliklere inat

Zor yaşanmış saatlerden

Geriye doğru

Göçmüş bir yıkıntının ağıtlarına tutunmadan

Bir dilek tut hayattan

Bir zincirin takıldığı

Halkalanmış

Birbiri ardına giden gölgelere inat

Her birini adımlarken

Gözyaşlarının

Sırrına kadem basmadan

Bir dilek tut hayattan

Nasıl ve niçinleri çıkartılmış nefeslere

Kasvetli yol türkülerinin hiç söylenmediği

Ölümlere inat

Bir dilek tut hayattan

Üç hakkın olduğunun varlığına inat

Birincisinde nefes

İkincisinde de nefes

Üçüncüsünde

Dilsiz sözcükler son bulsun

Bu da senin son dileğin olsun.

                   Güven AYBER