Bitlis Kalesi çevresindeki mevcut yapıların kaya düşmesi riski ile karşı karşıya olduğu notasından hareketle, ya bu yapılar yamaçlarda uygulanacak sağlamlaştırma çalışmaları tamamlanana kadar boşaltılmalı, ya da düşmelere karşı bazı koruma önlemleri acilen alınmalıdır. Ancak koruma önlemlerinin nitelik ve niceliği, konunun uzmanı teknik bir komisyonun ayrıntılı çalışması sonucu belirlenip projelendirilmelidir.

Kalenin kuzey yamacı dibinden geçen yol mümkünse araç trafiğine kapatılmalı, bu olası değilse en azından otobüs, kamyon, tanker gibi ağır vasıta geçişi yasaklanmalıdır.

Öncelikle Bitlis Kalesi’nden başlamak üzere en kısa süre içinde bölgenin 1/1000 ölçekli mühendislik jeolojisi haritalarının hazırlanması gerekir. Bu haritalarda; litojik değişimler, eklem ve diğer süreksizlik düzlemlerinin konumları, frekansları, açık ya da kapalı olma durumları, açık süreksizliklerin dolgulu ya da dolgusuz olma durumları ayrıntılı bir şekilde ortaya konmalıdır.

Haritalama çalışması sonucu üretilen veriler kullanılarak, kale yamaçlarında asılı halde bulunan kaya blokları aciliyet sırasına göre ele alınıp, bu kaya bloklarının duyarlı hale getirilmesi projelerinin üretilmesi gerekmektedir. Bunun için, harita üzerinde 1., 2., ve 3. öncelikli alanların ayrıntılı olarak belirlenmiş olması gerekir. Ayrıca bu çalışmalarda, asılı halde bulunan kaya blokları üzerinde yer alan kale duvarlarının  duraylılık koşullarının da tartışılması ve gerekli önlemlerin oluşturulması büyük önem taşımaktadır.

Bitlis Kalesi surları üzerinde ve kale içerisinde bulunan yabancı otlarla acil olarak mücadele edilmesi gerekmektedir. Bu mücadele yapılmadığı takdirde yapancı otlar giderek blokların arasını açacak, diğer faktörlerin de etkisiyle bloklar düşmeye devam edecektir.

Yukarıda belirtilen çalışmalar sonrasında oluşturulacak olası projelerin uygulanması, yine teknik bir komisyonun kontrollüğünde gerçekleştirilmelidir. Bu projenin yetkin ve deneyimli, teknik kapasitesi yüksek ekipler tarafından uygulanması son derece önemlidir.

Belirtilen araştırmaların bir yıl sürecek ilk bölümü için Türkiye üniversitelerinin döner sermaye yönetmeliklerine dayanarak yapılan yaklaşık tahminlerden üç yüz milyar TL tutarında bir bütçeye (yaklaşık iki yüz milyar TL Ahlat Selçuklu Mezarlığı ve yüz milyar TL Bitlis Kalesi için) gereksinim olduğu belirlenmiştir.

Daha sonraki çalışmaların maliyeti birinci yıl sonunda netleşecektir.

İNCELEME RAPORU UZMANLARI

Prof. Dr. Emine Caner SALTIK, ODTÜ

Prof. Dr. Abdürrahim ÖZGENOĞLU, ODTÜ

Prof. Dr. ÜmitTOLLUOĞLU, YYÜ

Prof. Dr. Erol GÜLDAL, İTÜ

Doç. Dr. Tamer TOPAL, ODTÜ

Doç. Dr. Neriman Şahin GÜÇHAN, ODTÜ

Y.Doç. Dr. Yahya ÇİFTÇİ, YYÜ

Y.Doç. Dr. Solmaz SÖZERİ, AÜ

Dr. Ülkü İZMİRLİGİL, Kültür Bakanlığı

Güven GÖKÇE, Kültür Bakanlığı