(Bir Milli Zaferin Destansı Öyküsü)

                                   Fehmi HASPOLAT-Hukukçu –Yazar        geçen sayıdan devam…

         O sıra İzmir Valisi Kambur İzzet Paşa, milli güçleri toparlayıp bir direniş başlatmamış,Babıâli Yönetimi’nin ciddiyetsizliği ve umursamazlığına o da uyarak hükümete yaranmak, ters düşmemek gibi bir çıkarın peşinde olmuştu. İzmir’n işgalini ciddiye almamış,hatta olayı duyuran Köylü Gazetesi’ne tekzip bile göndermiş;O da işi şayia ve ‘paranoya olarak değerlendirmişti.

         O günde günümüzdeki gibi emperyalizm yandaşı ve işbirlikçi basın gibi İzmir’in işgalini protesto etmiyor,Mondros Mütarekesi’ni savunan mütareke basını olarak işgali savunuyordu. 17Mayıs 1919 tarihli bu gazetelere bakıldığında bir vatan haini olan Ali Kemal’in başyazarlığını yaptığı İkdam Gazete’si işgalcileri protesto edeceğine onlardan işgalin Wilson prensiplerine aykırı olduğunu ,ifadeyle sanki işgalcilerden buna son vermeleri için iyiniyet, himmet bekliyordu.

             Yine  17Mayıs 1919 tarihli Vatan Gazetesi,”İşgale karşı çıkmayalım.” diye yayın yapıyordu.

            18Mayıs 1919 tarihli Alemdar Gazetesi Osmanlı Hükümeti,İtilaf Devletleri hakkında saygılı düşüncelerini korur .”diyerek işgal Komutanına ‘soylu”   diyecek kadar adileşiyordu.

              İzmir’den artık göç başlamış uzun sürecek bir Yunan mezalimi başlamıştı.  Türk Milleti İzmir’in işgalini derin bir elemle yaşamıştı. Kamu görevlileriyle  birlikte kendisi Yunan askerleri tarafından makamında esir alındığında:

         “Ben valiyim;bana dokunamazsınız.”demesi, bir sonuç vermemiş, lâyık olduğu muameleyi görmüştü.İşgalciye karşı halkın direnişini önleyen bu mel’un vali,esir olarak  Yunan gemisinin ambarına götürülürken bile,yanındaki oğluna :“Oğlum Seyfi ,Zito,’Zito Venizelos diye bağır!” diyerek kurtulmak için Yunanlılara Türk yöneticisine yakışmayacak zilletlik içinde  utançlık  tablosu yaşatma hazzını veriyordu.( 4)

            Şehre giren Yunan kuvvetleri İzmir halkına çok kötü günler yaşattılar.Görülmedik bir vahşet yaşattılar. Mahallelere daldılar. Türk kadınlarının iffetine el atmaya başladılar.İzmir  büyük bir vahşeti ve işkenceyi yaşıyordu.Yakalanan askerlerimiz kurşuna dizildi. Kordonboyu karaya vuran cesetlerle dolmuştu.Yerli Rumlar da eski dostları(!) Türklerin evini basmaya başladılar. Yağma ve talan başladı. Karakolları basarak  polislerimizi boğazladılar. Limandaki Türk sandalcılar,balıkçılar zincirle bağlanarak denize atıldılar.Rumlar ve Yunanlı askerler,Türklere insanlığım kabul edemeyeceği Mehmet Akif’in deyimiyle tauna(cehennem)bile zül olan rezil bir istila başlatılmıştı.korkunç bir vahşeti yaşattılar.İşgal kuvvetleri çok geçmeden Fransızlar, Urla ve Foça’yı, İngiliz Birlikleri Uzunada ve Karaburun’u, Yunan birlikleri Yenikale’ye yayıldılar.

          Halk çaresizdi. Sahile Kordonboyu’na dökülmüş, şanlı mazisine yakıştıramadığı bu elim tabloyu  seyrediyor, tepki vermeyen komutan ve valiye derin bir nefret duyuyordu. Duruma katlanamayan Asıl adı Osman Nevres olan Gazeteci Hasan Tahsin 15 Mayıs 1919'da İzmir'e giren Yunan askerlerine ilk kurşunu sıkarak işgallere karşı silahlı direnişi başlattı. Ama düşmanın kahpe kurşunu ile hemen oracıkta Yunanlılar tarafından şehit edildi. 1973'te İzmir Konak Meydanı'nda Hasan Tahsin anısına İlk Kurşun Anıtı dikilmiştir.

            Ancak ne var ki İzmir’in işgali Türk halkını bilhassa Egelileri derinden sarsmıştı. Ege halkı sessiz kalamazdı. Kısa zamanda örgütlenerek Kuvayı milliye güçlerini oluşturdular. Egeli zeybekler silaha sarıldılar. Aralarından yiğit efeler çıkmaya başladı. Yörük Ali Efe Aydın civarında, Gökçen Efe, Çakırcalı Efeler, Demirci Mehmet Efeler, Demirci Kaymakamı İbrahim Ethem Bey gibi  cesur yürekli  bir çok yiğitlerimiz düşmana karşı büyük kahramanlıklar gösterdiler.  Tüm Ege halkı tehlikenin farkında idiler. Düşmana karşı silahlanmaya başladılar. Gerçek din adamları liderliğe soyundular. Bunlardan biri de milli birlik mücadeleye köstek değil destek olan gerçek   bir din adamı ve bir vatansever   Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi’dir.Bunlar sayesinde kuvayı milliye ruhu doğmuş,bu isimler kuvayı milliye ruhunun efsaneleşmiş kişileridir.

             Bunun yanında direnişe tepki veren  binlerce vatandaş, genç Maşatlık(Musevi Mezarlığı) mevkiinde toplanarak işgali  şiddetle protesto ettiler. Gençler Türk Ocağı’nda toplanarak bir gurup temsilciyi Vali İzzet Bey’e gönderdiler. Ama ne yazık ki Vali çoktan teslimiyeti sergilemişti.

 Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi, 13 Eylül 1861′de Denizli-Kayalık Mahallesi’nde doğdu. Babası, 1895 yılında Denizli Müftüsü iken vefat eden Osman Nuri Efendi’dir. O da Denizli’nin sayılı âlim ve müderrislerinden Veliyyüddin Efendi’nin oğludur. Türk Milli Mücadelesi'ne önemli katkıları olmuş olan bir Türk din adamıdır. İzmir, Yunan işgali altında iken Denizli’de 15 Mayıs 1919’da bir miting düzenlemiş ve “İşgal edilen memleket halkının silaha sarılması dinî bir görevdir” diye haykırıp, halkı ayaklandıran ilk kişi olmuştur. Ahmet Hulusi Efendi'nin çabası millî teşkilatlanmayı başlatmaktır. Bu çaba İstanbul Hükümetini tedirgin etti. Bu nedenle İstanbul'ca Denizli'deki bu millî hareketi engelleme girişiminde bulunuldu. Hulusi Efendi İstanbul hükümetin 1919`da Denizli Millî Heyetinin kaldırılması ve dağıtılması emrine karşı çıktı.