Mora  İsyanı'na  destek çıkan Sakızlı rumların ayaklanması 1822 de kanla bastırılmıştı. Kimsesiz kalan küçük bir çocuk Koca Hüsrev paşa tarafından evlat edinilmişti. Kendi de köle asıllı  olan   paşa okutmaya ve eğitmeye çok meraklıydı. Diğer evlatlıklarıyla birlikte Sakızlı çocuğu Parise tahsile gönderdi. Maden mühendisi olarak yurda dönen  bu çocuk, bir çok maden  yatağının keşfinde bulunduktan sonra bürokraside  sadrazamlığa kadar yükselmiş olan  İbrahim Edhem Paşa'ydı..

İbrahim Ethem Paşa büyük oğlu  Osman Hamdi'yi Parise Hukuk okumaya gönderdiyse de delikanlı Hukuk tahsilini bırakıp Güzel Sanatlar okuluna devam etti.  İstanbula dönüşünde  eşi ve küçük kızını babasının yanıda bırakarak Bağdat ta   Vali Mithat Paşanın yanında göreve başlamış, hatta bedevi Arapların isyanlarının bastırılması seferlerine katılmıştı.  Bağdatta iken aklı ve gönlü Arkeoloji kazılarındaydı.Bir yandan da durmadan resim yapmaktaydı.  Daha sonra bir süre Pera Beyoğlu belediye başkanlığında bulunurken Müzeyi Hümayun un  yabancı müdürünün ölümü üzerine Sultan 2. Abdülhamit tarafından Müze müdürlüğüne getirildi. Bugünkü Arkeoloji Müzesinin inşaatı çalışmalarına başladı.  Ertesi yıl da Sanayi-i Nefise,  şimdiki adıyla Güzel Sanatlar Akademisini kurdu ve müdürlüğüne getirildi.

Çağında  Osmanlı topraklarında yeraltı ve yerüstü tarih mirası yağmalanıyordu.  Devir, Mühendis Karl  Human'ın Bergama Akropolünü, Şileman'ın Turuva hazinesini çalıp götürdükleri devirdi.  Bunları yakından takib eden Osman Hamdi bey ilk Asar-ı Atika nizamnamesini 1884 te, ikincisini 1904 te çıkartarak, o zaman kadar Padişahın lütfu olarak eski eserlere sahip olan yabancıların fena halde canını sıkmıştı, artık istediklerini  götüremiyeceklerdi Sayda lahitlerine göz koyan Alman İmparatoruna bile red cevabı verildi...  Osman Hamdi Bey   Fıransada Sayda (Sidon)    kazılarının kitabını  yayınlatarak Arkeolojinin öncüleri arasına  katılmıştı. Kahta' da Nemrut dağı araştırmaları ve şimdi Suriye sınırının hemen ötesinde kalan Rakka kazıları onun bu alandaki ününü pekiştirmişti.  Biz onu en çok  Kaplumbağa Terbiyecisi ve Silah Taciri adlı tablolarıyla tanıyoruz. O bir yerli Oryantalistti, resimlerinden ipeğin parıltısı yansırdı. Genç yazar Emre Caner in Kaplumbağa Terbiyecisi adlı biyografisini okuyacak olanlar  onu tanıyacak  ve yaşadığı siyasi dönemin tarihini akıcı bir kalemden sıkılmadan öğrenecektir (kitap Kapı yayınlarından dır).

Halil Ethem Bey,  İbrahim Ethem Paşanın küçük oğluydu, yurt dışında Biyoloji ve Kimya tahsil etmiş ve Felsefe doktorası yapmıştı.Ağabeyi gibi sanata ve tarihe meraklıydı. 1892 de  Müzey-i Hümayunda çalışmaya başlamış, 1931 de   müdürlüğünden  emekli olmuş,Atatürk'ün isteği üzerine  4. ve 5.. dönem TBMM de milletvekili seçilmiş,ölünceye kadar., 1932 de Tarih Kongre'si ne " Müzeler " bildirisiyle katılmıştı.1925 te  tekke ve zaviyelerin kapatılması sırasında Mevlana ve Eyüp Sultan Türbelerinin onun gayretleriyle açık bırakıldığı biliniyor.

Tarihi eserlerin talan ve   soygunlarına karşı fotoğrafla fişlemeyi ve çalınanların peşini takib etmeyi, belki de ilk akıl eden oydu.  100 yıl önce, Şehbal mecmuasında ,1911 de " Asarı Atika-yı Milliye'miz nasıl mahvoluyor ? makalesiyle tahribat ve hırsızlığa dikkati çekmeye çalışmıştı. Karamanoğlu İbrahim Bey Türbesi, Konya Beyhekim Mescidi talanı, Gebze Çoban Mustafa Paşa Çamisinin çalınan şamdanları, v.b bir çok örnekle (Vakıflar Dergisi, 28. sayı, H.Ethem ve Eserlerimizin Korunmasına Yönelik bir Yaklaşım, Hüseyin Karaduman'ın makalesinden).

Müze müdürlüğü sırasında        Salihli yakınlarında ki Sard harabelerinden Amerikaya  kaçırılan 35 sandığın 33 tanesini 1924’te geri getirtmiş. İzmir Amerikan konsolosluğunun kasasında duran Sard sikkelerine  de diplomatik yoldan el koydurtmuş (kaynak: Gazeteci Özgen Acar Sardes, uzun yıllardır Amerikalı arkeologlar ve musevi Amerikalıların maddi desteği ile  kazılmaktadır) .