Varis, her bacağın ortak hastalığı. Kalbin pompaladığı temiz kan, atar damarlar yoluyla tüm dokulara ulaştıktan ve kirli kan haline geldikten sonra, toplar damarlar yardımıyla temizlenmek üzere kalbe ve akciğerlere geri taşınır. Ayakta durduğumuzda veya bacaklarımızı sarkıttığımızda, toplar damarlardaki kanın akış yönü yer çekiminin ters yönünde, ayaklardan kalbe doğru cereyan eder. Bu ters akışı sağlayan toplar damarlar içindeki tek yönlü çalışan kapakçıklardır.

Kalıtım, gebelik, hormonal bozukluklar, aşırı kilo, uzun süre oturmayı veya ayakta durmayı gerektiren meslekler ve doğum kontrol hapları, toplar damarlar içindeki kapakçıkların tek yönlü çalışmasını bozabilir. Bunun sonucunda da toplar damarlardaki kan, geriye yani ayaklara doğru kaçmaya başlar. Bu durumun bacaklarda yarattığı belirtilere de varis adı verilir.

Bu durum önce ince yapıda, anormal toplardamarların ve dalların oluşmasına yol açar. Bu toplar damarların içinde görülen kan, zamanla damar duvarının dışarıya doğru kabarıklaşmasına neden olur. İnce veya kalın, düz veya kıvrımlı değişik renklerde kötü damar görüntüleri  dışında, hastanın konforunu etkileyen ve hatta en sonunda da sağlığını ciddi biçimde tehdit eden belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Bunlar; bacaklarda gün içinde artan karakterde ve genelde yanıcı tarzda ağrı, ağırlık hissi, yorgunluk, kramp, kaşıntı ve morarma, bileklerde ödem-şişlik gibi rahatsızlıklar ortaya çıkar.

Çok küçük ve ince, cilde yakın hasta toplar damarlara örümcek toplardamar adı verilir. Bunlar koyu bir orta noktadan etrafa uzanan ince dallar gibi gözükürler ve bayanlarda daha sık görülürler. Ergenlik çağı ile görülmeye başlarlar. Bazıları ise 40’lı yaşlarda görülmeye başlar. Bunlar tedavi edilmediklerinde çapları artarak cilt altında nohut veya kalın bir kablo görüntüsüyle görülmeye başlarlar.

Her şeyden önce, toplar damarlardaki yetersizliğin bir damar hastalığı olduğu unutulmamalıdır. Bunun ise kalp-damar cerrahisi uzmanlık alanına girdiği göz önüne alınarak bu konuda eğitimli bir hekime baş vurulması gerekmektedir.

İlk tanıdan sonra hastalığın hangi toplar damarı ve ne düzeyde etkilediğini görmek için bir radyoloji uzmanı tarafından ultrason incelemesi yapılmalıdır.  Daha sonra gerekiyorsa cerrahi müdahale aşamasına geçilmelidir.

TEDAVİ YÖNTEMLERİ

1-Önleyici, yakınmaları azaltıcı yöntemler için bacakları sık biçimde, kalp düzeyinin üzerine yükseltmek, basınçlı çoraplar giymek, düzenli yürüyüş ve spor yapmak, bazı ilaçlar almak olarak sayılabilir. Bunların oluşmuş varislerde tedavi edici yanı yoktur, sadece hastanın yakınmalarını hafifletmek için kullanılırlar.

2-Klasik tedavi yöntemleri ameliyatla hasta toplar damarların büyük bir bölümünün çıkartılması veya bağlanmasıdır. Ameliyat alanında uzun süre devam eden hassasiyet, morluk ve hastalığın nüks etmesi gibi olumsuz sonuçları unutulmamalı, ancak zorunlu durumlarda tercih edilmelidir.

3-Modern tedavi yöntemleri olarak; köpüklü ilaç enjeksiyonu, küçük kesilerle damarların çıkarılması ve lazer ile damarlarının içinin büzülmesi gösterilebilir.

Köpüklü ilaç enjeksiyonu, başta ince toplar damarlar olmak üzere, istenmeyen bacak toplardamarlarına uygulanan bir tedavi yöntemidir. Toplar damarların içine bir köpüklü ilaç enjekte edilerek damarların önce büzüşmeleri, sonuçta da kaybolmaları sağlanır. Bu yöntemin yan etkileri son derece azdır. Kişi yaklaşık olarak 60 dakika süren tedavi sonrası günlük yaşamına dönebilir.

Hasta toplar damarların yaygınlığı ve çaplarına bağlı olarak tedavi seans sayısı hastadan hastaya değişir. Tam bir tedavi sağlamak için her toplar damara bir çok kez enjeksiyon gerekebilir ve gerçek iyileşme genellikle birkaç ayda ortaya çıkar.

Cilt üzerinde gözle görülen ve 4 mm’den daha kalın varislerde  küçük kesilerle damarların çıkarılması yöntemi uygulanabilir. Lokal anastezi altında 1 mm’lik küçük kesiler içinden hasta damar çıkarılır. Kesinin küçüklüğü ve dikiş gerektirmemesi yüzünden kozmetik iyileşme çok daha süratli gerçekleşir. Tedavi sonrasında normal günlük yaşamdan yaklaşık olarak 24 saat uzak kalınır.

Damarların içten büzüştürülmesi yöntemi ile anestezi altında damarın içine özel bir iğne ile lazer katerteri yerleştirilir. Damarın iç duvarına gönderilen ışınlar toplar damarı büzer ve kapatır. Kapanan hasta damar vücut tarafından emilip yok edilir.

Klasik yada güncel yöntemlerden hangisi tercih edilirse edilsin tedavi sonrasında ortalama 2-3 hafta süreyle orta basınçlı çorapların giyilmesi iyileşme sürecini hızlandırır.

Bacaklarımızda çok sayıda toplar damar vardır ve tedavi sonucunda yok edilen hasta oplar damarların yapmaya çalıştıkları görevi, sağlıklı kapakçıkları olan toplar damarlar üstlenmektedir.

Bypas ameliyatlarında kullanılmak üzere damar arandığında varisli bir toplar damar cerrahın tercihi olmayacaktır. Ancak her insanın hafif veya ciddi düzeyde  varis ile karşılaşabileceği göz ardı edilmemelidir….

Sağlıklı günler dileklerimizle…