“Yola revan olduk”…

Belirince Artos Dağı, gözümüzün önünden filmin giriş müziğiyle birlikte “Vizontele” den sahneler geçti. Van Gölü ile bir bütün, Van’ın yeşili Gevaş’a “İpek Yolu”ndan gölü seyrederek gidiyoruz. İlçenin girişinde pek dikkat çekici olmayan eski bir tabelada “Gevaş Şehri” yazıyor. Buraya şehir diyorlar. Tabela bizi “Vizontele”den bir söze götürüyor. “Her şeyin bittiği yerde başlayan şehre, bazen güzel şeyler de gelirdi ama hiçbiri uzun süre kalmazdı…” Filmin çekildiği zaman Gevaş doğunun Hollywood’u olmuş. Yörede bisikletli gençleri sık görüyoruz, anlaşılan filmdeki “Deli Emin” karakterine özen gösteriyorlar.

CEVİZ GETİREM YERSİN?

Gevaş’ın cevizi ünlü. Yeşil fasulye, kuru fasulye, bal, otlu peynir, sebzesi, meyvesi bol ve çeşitli. Gevaş’ın toprağı verimli. Van’da en çok beğenilen peynirler Gevaş civarında yapılıyor. Otlu peynir yapımında koyun sütü kullanmak makbul. Otlu peynire yirmi beş değişik bitki katılıyor, yöresel adlarıyla, sirmo, mendo, heliz ve kekik en çok kullanılanları. Gevaş mutfağını özgünleştiren yemeklerden bazıları; keledoş, tandırda Van balığı, pişirok, helis, cılbır…

VAN GÖLÜ CANAVARI

Ünlü “Van Gölü Canavarı” en çok Gevaş’tan gözüküyormuş. Biz bu manzaraya tanık olamadık... 1995’te canavar popüler olmaya, kendini insanlara göstermeye başlıyor. İnsanlar görmeye, gördüklerini birbirlerine anlatmaya başlayınca yetkililer Van Gölü’ne inceleme için bilir kişiler göndermişler. Van Gölü canavarının olmadığı sonucuna varmışlar.

Bu yıl Gevaş’ta ekim ayında ters lale şenliği yapılacak. Gevaş’ın “ters lalesi” ünlü. Kısa ömürlü olan bu çiçek eriyen karın altından çıkıyor. Çiçekleri iri çan şeklinde ve kiremit kırmızısı renginde. Aşağı doğru sarkan çiçeğe “ağlayan çiçek” de deniliyor. Hrıstiyan  inanışına göre Hazreti İsa çarmıha gerilmesinden bu yana çiçek boynunu büküp ağlıyormuş. Bu yüzden Hrıstiyanlar kutsal sayıyorlar.

Gevaş’ta sonbaharın fırtınasız geçtiği görülmezmiş. Evlerin çatıları ve minareler fırtınaya dayanamayıp kaç kez yıkılmış. Çatı işçileri, çatıda kullanılan ağaçları iplerle zemine bağlıyorlarmış.

Gevaş’ta tarihin izlerini sürmek isterseniz İzzettin Şir Camii, Hişet Kalesi, Hatun (Cemle Hatun) Türbesi, Tarihi Selçuklu Türkleri Mezarlığı, Akdamar Kilisesi, Akdamar Adası’nı görmelisiniz.

1951’de Akdamar Kilisesi’nin yıkımı Yaşar Kemal’in müdahalesiyle durdurulmuş. Kavuşşahap Dağları’nın en yükseği olan Artos Dağı’nın (3 bin 650 metre) eteğine kurulu, yeşillikler içindeki Gevaş’ta tarlalar Pınarbaşı Mahallesi ile İliköyü’nden çıkan akar sular ile sulanıyor. İçme suyu bu bölgede bulunan su depolarından sağlanıyor.

Gevaş’ın suyunu içmeden dönmek olmaz. Kaynağından soğuk suyu içtikten sonra suyu takip ediyoruz. Bir evin damında kayısılar çekirdekleri çıkarılmış bir şekilde güneşte kurutulmaya bırakılmış. Tuna; kumral kırmızı çoraplı küçük kız… Damdaki kayısılarla, çamaşırlarla oynuyor, asmaya çalışıyor birkaç çamaşırı. Bakıyor, söylediklerimizi dinliyor, bakıyor… Tuna’nın gözleri Gevaş gibi yeşil…

NASIL GİDİLİR?

VAN GÖLÜ CANAVARINA AÇIK

MEKTUP…

            Sayın Canavarım,

            Görevleri yöremizi tanıtmak, kalkındırmak olanlar yıllardır bu görevlerini yapamadılar. Onlar isimlerini arabalarının plakalarına kabartma yapmakla, kendilerini dünya çapında devlet adamı zannedip vatandaşlarını hor görmekle uğraştılar. Onların yapamadıklarını sen bir görünmekle fazlasıyla yapıverdin. Biz de altı yıldır bölgemizde Kültür Haftası düzenliyoruz. Altı adet de kitap yayınladık, yine de senin yaptığını yapamadık. Çok yalvardık, hiçbir TV ekibini oraya götüremedik.

            Sen bir göründün bütün televizyonları seferber ettin. Seni bizim Vakfa davet ediyorum sevgili Canavarım.

            Asıl görevi olanlarla yapamadıklarımızı seninle yapabileceğimize inanıyoruz. Yeter ki arada sırada görünmeye devam et.

            Gözlerinden öperim, sevgili canavarım.

                         İlhami NALBANTOĞLU

            Ahlat Kültür Sanat ve Çevre Vakfı Başkanı

                     19 Aralık 1995-Hürriyet Gazetesi

CANAVAR NERELİYMİŞ?

            Uğur DÜNDAR Van Gölü Canavarı ile röportaj yaparken sormuş  kendisine sen nerelisin diye… Canavar şöyle yanıtlamış;

            Valla benim babam Ahlat’ın “Tilkiler Deliği”nden, annem ise Adilcevaz’ın “Taşatan” mevkiinden,  ben ise Gevaş’ta doğmuşum…